Giải đáp hàng ngày những thắc mắc về sức khỏe của bạn đọc

Mời độc giả gửi câu hỏi tham gia tư vấn trực tuyến cùng chuyên gia. bạn đọc vui lòng ghi đầy đủ thông báo bằng Tiếng Việt (có dấu), không viết tắt. Xin cảm ơn!

Khi đường huyết không ổn định

Khi hạ đường huyết

Sự nguy hiểm khi bị hạ đường huyết (ĐH): Hạ ĐH là khi nồng độ đường glucose trong máu giảm xuống dưới 4mmol/l, không đủ cho cơ thể hoạt động. Hạ ĐH hiếm gặp ở những người bình thường nhưng khá phổ quát ở những bệnh nhân ĐTĐ, chính yếu là do biến chứng của điều trị. Khi bị hạ ĐH các cơ quan trong cơ thể bị lâm vào tình trạng thiếu năng lượng, các hoạt động bị đình trệ. Dù cơ thể có khả năng huy động năng lượng từ các nguồn khác như từ lipid, protid nhưng cũng chỉ trợ thời và không đủ. Đặc biệt là não và hồng huyết cầu là hai cơ quan trong cơ thể phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn năng lượng từ glucose. vì vậy hạ ĐH nặng hoặc kéo dài có thể gây thương tổn não nặng, thậm chí gây tử vong. nên việc phát hiện và điều trị hạ ĐH phải càng nhanh càng tốt.

Người bệnh đái tháo đường cần luôn giữ đường huyết ở mức an toàn

Dấu hiệu nhận biết: Triệu chứng của người bị hạ ĐH cũng gần giống như khi bị đói nhưng nặng hơn nhiều. Các triệu chứng này xuất hiện qua 3 tuổi:

giai đoạn đầu (ĐH giảm xuống còn 4-3 mmol/l): Bệnh nhân có cảm giác đói, vã mồ hôi, run thuộc hạ, hồi hộp đánh trống ngực và lo sợ… Đa số các bệnh nhân bị hạ ĐH nhận biết và tự điều trị ở thời đoạn này.

tuổi sau (ĐH giảm xuống còn 3-2 mmol/l): Bệnh nhân có cảm giác yếu, mệt, đau đầu, nhìn mờ và lơ mơ.

thời đoạn cuối, một số ít bệnh nhân (khi ĐH giảm xuống < 2 mmol/l): Người bệnh sẽ đi vào hôn mê, có thể bị co giật.

Lưu ý, những bệnh nhân mắc ĐTĐ đã lâu và đã có các biến chứng thần kinh, tim mạch hoặc những bệnh nhân đã bị hạ ĐH nhiều lần thì các triệu chứng trên rất mờ nhạt, thậm chí có thể không có bất cứ triệu chứng nào. Một số bệnh nhân ĐTĐ đang được dùng các thuốc điều trị suy tim, tăng huyết áp… thì các triệu chứng của hạ ĐH cũng rất mờ nhạt do hầu hết bị thuốc này làm giảm đi rất nhiều hoặc làm mất hoàn toàn các triệu chứng. Bệnh nhân có thể đột ngột đi vào hôn mê mà không có bất cứ dấu hiệu báo trước nào.

Hạ ĐH cũng có thể xảy ra khi đang ngủ nên khi mê thấy ác mộng nhiều, sáng ngủ dậy thấy người ướt đẫm mồ hôi, rất mệt, khó chịu, đau đầu…

Mức đường máu an toàn là:



Trước bữa ăn: 90 – 130 mg/dL ( 5,0 – 7,2 mmol/L).



Sau bữa ăn 1 – 2 giờ: nhỏ hơn 180 mg/dL (10 mmol/L).



Trước lúc đi ngủ: 110 – 150 mg/dL (6,0 – 8,3 mmol/L).

Khi ngờ bị hạ ĐH cần phải thẩm tra ĐH ngay. Nếu ĐH dưới 4 mmol/l thì đã bị hạ ĐH. Tuy nhiên một số trường hợp người bệnh ĐTĐ có những dấu hiệu giống như hạ ĐH nhưng khi đo thì thấy ĐH không thấp (từ 4-6 mmol/l). Những trường hợp này là do trước đó ĐH của họ luôn cao nên khi ĐH giảm thì một số cơ quan có cảm giác bị “thiếu” giả tạo và phát ra những dấu hiệu như khi ĐH hạ thấp. Do đó cần phải thẩm tra ĐH để được chẩn đoán xác thực và điều trị đúng.

Xử trí khi bị hạ đường huyết: Đối với những bệnh nhân khi thấy có dấu hiệu hạ đường huyết nhẹ và nhàng nhàng phải mau chóng ăn nhẹ như cháo loãng, súp hoặc uống một cốc nước đường (150ml), 100ml nước ngọt (cocacola), uống 100ml- 150ml nước hoa quả (cam), để người bệnh nằm nghỉ ngơi yên tĩnh, khi người bệnh tỉnh táo trở lại nên được ăn đầy đủ chất dinh dưỡng.

Đối với trường hợp hạ đường huyết nặng, hôn mê thì phải chóng vánh chuyển tới bệnh viện chuyên khoa. Nếu được điều trị sớm, bệnh nhân có thể tự khỏi không để lại di chứng gì.

Khi đường huyết tăng cao

Khi ĐH cao hơn 180mg/dl có thể gây tổn thương nhiều bộ phận quan trọng trong thân như tim, mạch máu, mắt, thận và thần kinh. Tuy nhiên, trong thực tế, chỉ khi ĐH rất cao (trên 300mg/dl (16,5 mmol/l) thì người bệnh mới có một số triệu chứng như mệt mỏi, đi tiểu nhiều và khát nước… Còn khi ĐH cao trong khoảng 126 – 300 mg/dl (7-16,5 mmol/l) thì các triệu chứng gần như rất khó nhận ra bởi nó không gây ra đau đớn, mệt mỏi hay cảm giác khó chịu. Đó chính là lý do bệnh ĐTĐ lại gây ra nhiều tổn thất do các biến chứng mà nó gây nên. Trong đó, hậu quả đáng lo ngại nhất là biến chứng nhiễm toan ceton và hội chứng tăng sức ép thẩm thấu.

Nhiễm toan ceton: Khi thân thể không có đủ insulin, đường trong máu tăng cao nhưng thân thể bị “thiếu thốn” năng lượng. Để bù đắp, não chỉ huy cơ thể sử dụng năng lượng thay thế bằng cách phá vỡ các chất béo, hậu quả tạo ra sản phẩm thải là ceton (có tính acid) vào trong máu. Khi ceton tích quá nhiều, sẽ dẫn tới biến chứng cấp tính nhiễm toan ceton. Đây là biến chứng phổ biến hơn ở người bệnh đái tháo đường type 1, nhưng nó cũng có thể xảy ra ở người bệnh đái tháo đường type 2. Khi bị biến chứng này, bệnh nhân có thể bị lú lấp, mất nước…

Hội chứng tăng sức ép thẩm thấu: ­­­­Xuất hiện khi đường huyết cao hơn 600mg/dl (33mmol/l), có thể kèm hoặc không kèm nhiễm toan ceton ở người bệnh đái tháo đường type 2. Ở tuổi này, cơ thể chẳng thể dùng được đường từ máu, cũng như từ chất béo, ngay thức thì lượng đường được tăng đào thải ra ngoài qua nước đái, khiến người bệnh tiểu tiện luôn. Nước từ tế bào bị kéo vào lòng mạch, gây mất nước trầm trọng, làm tăng sức ép thẩm thấu trong máu. Khi bị hội chứng tăng áp lực thẩm thấu, bệnh nhân có thể bị ảo giác, mất nhãn quang, co giật…

Nhiễm toan ceton và tăng sức ép thẩm thấu là tình trạng đe dọa tính mạng và người bệnh cần được cấp cứu tức thời, nếu chậm trễ có thể dẫn tới hôn mê và đe dọa tới tính mạng.

Đường huyết bao nhiêu là an toàn?

Giữ ĐH trong vùng an toàn đóng vai trò then chốt trong ngừa hoặc làm chậm sự tiến triển của bệnh ĐTĐ và các biến chứng do bệnh gây ra. Theo Hiệp hội ĐTĐ Mỹ, đối với phần nhiều bệnh nhân ĐTĐ, mức đường máu an toàn là:

Trước bữa ăn: 90 – 130 mg/dL ( 5,0 – 7,2 mmol/L).

Sau bữa ăn 1 – 2 giờ: nhỏ hơn 180 mg/dL (10 mmol/L).

Trước lúc đi ngủ: 110 – 150 mg/dL (6,0 – 8,3 mmol/L).

Tuy nhiên, tùy từng bệnh nhân và mức độ biến chứng mà vùng an toàn của đường huyết cũng khác nhau, do đó mỗi bệnh nhân cần hỏi ý kiến bác sĩ của mình để biết vùng đường huyết an toàn mà bản thân cần đạt tới.

Làm thế nào để có vùng đường huyết an toàn?

Để giữ mức ĐH an toàn cần tuân một chế độ ăn lành mạnh, hợp lý do bác sĩ hướng dẫn: Luyện tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày, chọn lọc cách tập dượt thích hợp để đạt được hiệu quả và an toàn. Hãy hỏi ý kiến bác sĩ về vấn đề này của bạn; dùng thuốc điều trị ĐTĐ (uống và/hoặc tiêm) đúng cách, đúng giờ hàng ngày; thẩm tra ĐH ngay và ghi kết quả vào sổ tay, kịp thời xin ý kiến của thầy thuốc về chế độ ăn, tập tành và thuốc nếu có sự thay đổi mức ĐH; vệ sinh cá nhân chủ nghĩa sạch sẽ, soát kỹ bàn chân hàng ngày trước khi đi ngủ, phát hiện mọi bất thường như vết cắt, vết phỏng, vết chai, chỗ bị đau, bị sưng, bị đỏ…; bỏ hút thuốc lá ngay…

TS. Phạm Thuý Hường

Khai quật mộ cổ Ai Cập 2.500 năm tuổi, bất ngờ phát hiện bên trong chứa hàng chục xác ướp mèo

Chính quyền Ai Cập vừa ban bố một phát hiện hiếm hoi về hàng chục xác ướp động vật trong một lăng mộ có niên đại khoảng 2600 năm, bao gồm xác ướp của mèo, sư tử, rắn hổ mang, cá sấu và những con bọ cánh cứng đồ sộ to gấp 4 lần thường nhật. Trong số này, xác ước của mèo chiếm phần nhiều, với khoảng 30 xác ướp mèo đủ loại được chôn cùng 75 bức tượng mèo được làm bằng gỗ và đồng.

Trong khi đó, 3 xác ướp khác đều thuộc họ mèo bao gồm 2 sư tử con và 1 con báo sa mạc. duyệt cách thức ướp xác, có thể thấy những chú mèo được người Ai Cập cổ đặt ở vị trí tôn kính hơn so với các loài khác.

Các xác ướp của mèo được tìm thấy trong lăng tẩm

Vào thời Ai Cập cổ đại, những tư tế thường thực hiện việc ướp xác động vật với 2 mục đích. Thứ nhất, họ tôn kính những con vật như bầy tôi của các vị thần và ướp xác chúng như những món quà dâng lên ngốc. Bên cạnh đó, khi một người tắt thở, những loài thú được ướp xác và mai táng theo trong lăng tẩm với niềm tin chúng sẽ ở bên bảo vệ cho người đã khuất.

Với những lí do đó, mèo thường được chọn làm những sứ thần linh tính được gửi sang thế giới bên kia. Thời Ai Cập cổ đại, Mafdet là vị thần đầu mèo được thờ cúng rộng rãi trong triều đại thứ nhất (2920 đến 2770 trước Công nguyên). Thần là người bảo vệ con người chống lại rắn, bọ cạp và những thứ xấu xa. Loài mèo được xem như những bề tôi của Mafdet nên chúng rất được trọng vọng tại Ai Cập cổ đại.

Việc phát hiện ra các hầm mộ chứa đầy xác ướp mèo là một điều hiếm hoi, bởi không phải từng lớp nào trong tầng lớp Ai Cập cũng được quyền ướp xác loạt động vật được tôn kính này. Khác với nhiều nơi trên thế giới, mèo rất được coi trọng tại Ai Cập và con người không tùy tiện giết chúng để tiến hành ướp xác. Các tư tế Ai Cập thường chỉ ướp các xác các con mèo mệnh chung do bệnh tật hoặc già yếu.

Thần Mafdet trong thần thoại Ai Cập.

Trở lại ngày nay, các quan chức Ai Cập đang ngóng sẽ thu thập được nhiều hơn từ những kho xác ướp động vật. Khảo sát từ năm 2014 tới nay cho thấy các xác ướp thú họ mèo là những bảo bối đặc biệt cuộn sự quan hoài của khách du lịch quốc tế, bên cạnh các khu di tích lớn như Giza hay Thung lũng các vị vua.

Những xác ướp mới này kiên cố sẽ là quân bài chiến lược vấn khách tham quan tìm tới sự kiện khai trương bảo tồn Đại Ai Cập trong năm 2020.

7 dấu hiệu cảnh báo cơ thể thiếu nước

Uống đủ nước sẽ giúp cơ thể ta khỏe mạnh vì nước điều khiển mọi hoạt động trong thân, nước điều chỉnh thân nhiệt, giúp tiêu hóa tốt, thải trừ độc tố ra khỏi thân... và nước đóng vai trò là một dung môi tót vời cho các chất hòa tan trong cơ thể. Thiếu nước sẽ ảnh hưởng tới sức khoẻ của chính bạn. Vậy dấu hiệu nào cho biết thân thể bạn đang thiếu nước?

Vai trò của nước

Để tồn tại, tất tật chúng ta cần phải có nước. Đói chúng ta còn có thể cầm cự một thời kì, nhưng thiếu nước, mất nước trong một đôi giờ là cơ thể ta sẽ rơi vào tình trạng lâm nguy. Chúng ta nên biết, uống đủ nước sẽ giúp thân thể khỏe mạnh vì nước điều khiển mọi hoạt động trong thân. song song, nước là một thành phần quan yếu của quá trình bàn bạc chất cần thiết cho sự sống. Uống không đủ nước sẽ gây nhiều biến chứng nghiêm trọng..., có thể dẫn đến tử vong.

Bạn cũng nên nhớ rằng trà, cafe, nước trái cây, nước tăng lực... không phải là những thức uống tối cần thiết cho thân thể. Hơn thế nữa, cafe và nước tăng lực chứa nhiều cafein sẽ làm cho thân thể bạn háo nước, mất nước.

Nếu đợi thấy đói, khát mới uống nước thì khi đó thân đã thiếu nước trầm trọng.

Khi nào thân thể bạn thiếu nước?

Hãy lắng nghe ngôn ngữ của thân, khi thiếu nước, cơ thể bạn sẽ lên tiếng báo động bằng những biểu lộ như sau:

1. Đi tiểu ít:

Một người khỏe mạnh làng nhàng đi tiểu khoảng 6 - 7 lần/ngày. Tuy nhiên, con số này mỗi người một khác vì số lượng nước hàng ngày họ tiêu thụ khác nhau. Nhưng nếu bạn đi tiểu dưới 2-3 lần trong ngày hoặc không đi tiểu được trong hàng giờ liền thì bạn nên uống bổ sung nước ngay... vì đây chính là dấu hiệu báo động thân bạn đang thiếu nước. Nếu bạn uống không đủ nước sẽ gây khó khăn cho thận vì chẳng thể lọc các chất cặn bã và bài tiết ra khỏi cơ thể.

2. Da khô

Một trong những diễn tả của mất nước, thiếu nước là da khô, ngay cả khi bạn dùng kem bôi giữ ẩm... mà da vẫn khô. Để có một làn da khỏe mạnh, mượt mà, bạn nên uống đủ nước. nhàng nhàng 1 ngày uống từ 2-3 lít nước.

3. Nhức đầu

Có thể bạn sẽ ngạc nhiên nhưng nhiều khi nhức đầu lại là do mất nước. Kiểu nhức đầu này hơi khác các cơn đau đầu bình thường. Bạn có cảm giác đau nhiều hơn với mọi phong thái chuyển động, chả hạn như khi bạn cúi gập người để lấy một vật gì đó, đi lên đi xuống cầu thang, cơn đau trở thành nặng nề hơn. Đau đầu loại này thường là do uống không đủ nước hoặc ra mồ hôi nhiều quá.

4. Khô họng

Giảm tiết nước bọt sẽ làm bạn khô họng thường là do thiếu nước. Tuy nhiên, bạn cũng nên lưu ý đến một số thuốc khi dùng sẽ gây nên tác dụng ngoại ý là làm khô miệng như antihistamine... Cần uống nhiều nước chín để bổ sung.

5. Màu sắc của nước đái

Khi nước giải bạn có màu nâu sẫm, vàng sậm, đục... cũng là dấu hiệu bị thiếu nước. Bạn nên uống nhiều nước ngay, khi thân đủ nước thì nước giải sẽ trong.

6. Luôn cảm thấy đói

Có bao giờ bạn luôn cảm thấy đói bụng ngay cả khi vừa mới ăn xong, thay vì bạn lại tìm một thứ gì đó để ăn... thì bạn nên uống vài ly nước vì đó có thể là dấu hiệu thiếu nước. Trong trường hợp này, có thể do thân thể báo tín hiệu nhầm thay vì khát thì là đói. Uống nước vào sẽ làm thỏa cơn đói của bạn.

7. Hoa mắt, ù tai

Thỉnh thoảng bạn hơi choáng, đừng quá lo âu... vì có thể là thể hiện thiếu nước. Uống nước nhiều giúp máu lưu thông dễ dàng, đưa máu đến nuôi tế bào thần kinh thính giác ở tai trong giúp cải thiện triệu chứng ù tai, choáng.

Các triệu chứng cần phải đi soát:

Khi gặp các triệu chứng như đi tiểu buốt gắt, táo bón trực tính, da khô, nứt nẻ, bị lão hóa sớm..., bạn cần đến ngay cơ sở y tế để rà sức khỏe.

Hàng ngày, nên uống nước đầy đủ cho thân được khỏe mạnh, linh hoạt. Bạn nên uống chậm và uống thành từng ngụm nhỏ để cơ thể kịp đáp ứng và dần dần đưa nước đều đến các cơ quan, giúp cho quá trình hấp thu của cơ thể được tiện lợi.

DS. Bùi Ngọc Lan Hương